Yeme Bozuklukları

Yeme bozuklukları, kişinin yeme davranışında, beden algısında veya kilo kontrolüne dair düşünce ve duygularında ciddi dengesizliklerin görüldüğü psikolojik rahatsızlıklardır. Bu durum, yalnızca yemekle değil, öz-değer, kontrol ve duygusal düzenleme ile de yakından ilişkilidir. Psikolog Esra Kalincik, yeme bozukluklarının yalnızca “yemek yeme problemi” değil, duygusal ihtiyaçların ifade biçimi olduğunu; bu nedenle tedavisinde psikolojik desteğin hayati önem taşıdığını vurgular.

Yeme Bozukluklarının Türleri

Yeme bozuklukları farklı şekillerde ortaya çıkabilir, ancak hepsinin temelinde benzer duygusal çatışmalar yer alır:

• Anoreksiya Nervoza: Kilo alma korkusuyla aşırı kısıtlama ve zayıflık takıntısı

• Bulimiya Nervoza: Aşırı yeme atakları sonrasında suçluluk hissi ve telafi edici davranışlar (kusma, aşırı egzersiz vb.)

• Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu: Kontrolsüz şekilde yeme atakları yaşama, ardından pişmanlık ve suçluluk hissi

• Duygusal Yeme: Stres, üzüntü veya yalnızlık gibi duygular karşısında yemek yemeyi bir başa çıkma yöntemi olarak kullanma

Yeme Bozukluklarının Belirtileri

• Sürekli kilo, vücut şekli veya yemekle ilgili düşünceler

• Aşırı kısıtlama veya kontrolsüz yeme atakları

• Yemekten sonra suçluluk veya pişmanlık hissi

• Gizli yeme davranışları

• Duygusal dalgalanmalar, kaygı veya depresyon belirtileri

• Sosyal ortamlarda yemek yemekten kaçınma

• Aşırı egzersiz yapma veya “dengelenme” davranışları

Bu belirtiler uzun süre devam ettiğinde hem fiziksel hem psikolojik sağlık açısından ciddi sonuçlar doğurabilir.

Yeme Bozukluklarının Nedenleri

• Psikolojik etkenler: Düşük öz-değer, mükemmeliyetçilik, kontrol ihtiyacı

• Duygusal etkenler: Stres, kaygı, reddedilme korkusu, yalnızlık

• Toplumsal etkenler: Güzellik algısı, kilo odaklı kültürel baskılar

• Aile dinamikleri: Aşırı koruyucu, eleştirel veya yüksek beklentili aile ortamı

Bu faktörler bir araya geldiğinde, kişi duygularını kontrol etmek için yeme davranışlarını bir “baş etme” aracı olarak kullanabilir.

Yeme Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir?

Yeme bozuklukları terapiyle ve gerektiğinde multidisipliner yaklaşımla başarılı şekilde tedavi edilebilir. Amaç, kişinin yemekle olan ilişkisini değil, bu davranışın arkasındaki duygusal dinamikleri anlamaktır.

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Düşünce-duygu-davranış döngüsünü fark ettirir; kişi yeme davranışlarını daha sağlıklı şekilde düzenlemeyi öğrenir.

• Duygusal farkındalık ve öz-değer çalışmaları: Kişinin kendisiyle ilişkisini güçlendirir.

• Aile desteği: Özellikle ergenlerde terapi sürecine aile katılımı tedavi başarısını artırır.

• Psikiyatrist desteği: Gerekli durumlarda ilaç tedavisi sürece destek sağlar.

Unutmayın!

Yeme bozuklukları, yalnızca “irade meselesi” değildir; duygusal dengesizliklerin bir yansımasıdır.
Bu süreçte önemli olan, kendinizi yargılamadan anlamaya çalışmak ve profesyonel destek almaktır. Eğer siz de yemekle, bedeninizle veya kontrol duygunuzla ilgili zorlanmalar yaşıyorsanız, İstanbul’da yüzyüze veya online olarak Psikolog Esra Kalincik ile iletişime geçerek sağlıklı bir iç denge kurma yolculuğuna başlayabilirsiniz.