Fobiler

Fobi, belirli bir nesneye, duruma veya olaya karşı duyulan aşırı, mantıksız ve kontrol edilemeyen korkudur. Bu korku, kişinin günlük yaşamını kısıtlayabilir ve kaçınma davranışlarına yol açabilir. Psikolog Esra Kalincik, fobilerin yalnızca “korku” değil, öğrenilmiş bir tepki olduğunu ve doğru terapi yöntemleriyle aşılabileceğini vurgular.

Fobilerin Türleri

Fobiler genellikle üç ana kategoriye ayrılır:

• Özgül (Spesifik) Fobiler: Belirli nesne veya durumlara karşı duyulan korkudur (örneğin yükseklik, uçak, hayvan, karanlık).

• Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete): Başkaları tarafından yargılanma veya olumsuz değerlendirilme korkusuyla sosyal ortamlardan kaçınma eğilimidir.

• Agorafobi: Kaçmanın zor olabileceği veya yardımın ulaşamayacağı durumlarda bulunmaktan yoğun kaygı duyma halidir.

Fobiler genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde başlar, ancak tedavi edilmezse yetişkinlikte de devam edebilir.

Fobilerin Belirtileri

• Kalp çarpıntısı, titreme, terleme

• Nefes darlığı veya boğulma hissi

• Mide bulantısı, baş dönmesi

• Panik veya kontrolü kaybetme korkusu

• Fobik durumdan kaçınma veya uzak durma isteği

Bu belirtiler, kişi fobik durumla karşılaşmasa bile yalnızca düşüncesiyle bile tetiklenebilir.

Fobilerin Nedenleri

Fobilerin oluşumunda biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörler rol oynar:

• Öğrenilmiş deneyimler: Geçmişte yaşanan olumsuz olaylar veya gözlemlenen korku tepkileri

• Genetik yatkınlık: Ailede anksiyete veya fobi öyküsünün bulunması

• Beyin kimyası: Aşırı alarm tepkisi oluşturan nöral yolların duyarlılığı

Kısacası, fobiler doğuştan gelen bir korku değil, öğrenilmiş ve pekiştirilmiş bir tepkidir.

Fobiler Nasıl Tedavi Edilir?

Fobiler, terapiyle tamamen tedavi edilebilir durumlardır. Kişi, korkusuyla yüzleşmeden önce onu anlamayı ve yeniden değerlendirmeyi öğrenir.

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Fobiyi besleyen düşünceleri fark ederek daha gerçekçi ve işlevsel düşüncelerle değiştirmeyi sağlar.

• Maruz Bırakma Terapisi: Kişinin korktuğu durumla güvenli ve kontrollü bir ortamda adım adım karşılaşmasını sağlar.

• Gevşeme teknikleri: Nefes egzersizleri, mindfulness ve bedensel farkındalık çalışmaları kaygı düzeyini azaltır.

Unutmayın!

Fobiler, “abartılı korkular” olarak görülmemelidir; bedenin ve zihnin aşırı koruma mekanizmasıdır.
Bu tepkileri anlamak ve üzerine çalışmak, kaygıdan özgürleşmenin ilk adımıdır.

Eğer siz de yükseklik, uçak, sosyal ortam veya kapalı alan gibi durumlarda yoğun korku yaşıyorsanız, İstanbul’da yüzyüze veya online Psikolog Esra Kalincik ile görüşerek fobilerinizin kaynağını anlamak ve yönetmek için terapi sürecine başlayabilirsiniz.